• Kişisel aletler
  • Oturum aç ya da yeni hesap edin
• Sitede yol bulma
  • Ana Sayfa
  • Güncel olaylar
  • Son değişiklikler
  • Rastgele sayfa
  • Yardım
• Araçlar
  • Sayfaya bağlantılar
  • İlgili değişiklikler
  • Dosya yükle
  • Özel sayfalar

Sultan Kılıç Girey

Kafpedia, özgür ansiklopedi

Sultan Kılıç Girey
Sultan Kılıç Girey
Doğum	1880 Vulape
Ölüm	1947 Moskova

Adige general. Kuban bölgesinde, bugün Adigey Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan Vulape köyünde, köken olarak Kırım Hanlarına dayanan soylu bir Çerkes ailesinin çocuğu olarak doğdu. Şahançerıy ve Melekhan’ın oğludur. İlk ve orta öğrenimini Kafkasya’nın çeşitli kentlerinde yaptıktan sonra Yelizavetgrad Süvari Okulu ve Süvari Harb Okulu’nu pekiyi dereceyle bitirdi. Çeşitli askeri görevlerde bulunduktan sonra 1914’de Birinci Dünya Savaşı’na Kafkas Süvari Tümeni (Dikaya konnaya diviziya)’nın Çerkes Alayı’nda tabur komutanı olarak katıldı. Savaş içerisinde albaylığa kadar yükseldi. Kuban bölgesinde iç savaşın başlaması üzerine 12 Mart 1918’de Kuban Ordusu ve Hükümeti tarafından Tuğgeneralliğe yükseltildi. Yekaterinodar’da toplanan gönüllü Çerkes Süvari Alayı’nın komutasını ele alarak “Kuban seferi”ne katıldı ve Kızıl Ordu’ya karşı önemli başarılar gösterdi. 8 Aralık 1918’de “Gönüllü Ordu” içinde oluşturulan Çerkes Süvari Tümeni’nin Komutanlığına getirildi. Kuban-Karadeniz ve Terek bölgelerinde ve kuzeydeki Tsaritsin cephesinde Sovyet Kızıl Ordu birliklerine karşı başarılı bir şekilde savaştı. Gönüllü Ordu Başkomutanı General Denikin tarafından “yiğit bir Gönüllü ve Rusya merkeziyetçisi” olarak nitelendirilmesine karşın, birçok kez ona da karşı çıkmış, Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti hükümetine karşı yürütülen saldırgan politikalar, Abhazya sınırındaki silahlı çatışmalar, Kuban Bölgesi Meclisi’nin silah zoruyla dağıtılması gibi olaylarda kesin bir şekilde karşı tavrını koymaktan çekinmemişti. Bu yüzden, cesur ve yurtseverce davranışlarıyla Kafkasyalılar arasında ün kazanmış bulunuyordu.

1920 baharında Gönüllü Ordu’nun yenilerek ülkeyi terk etmesi ve kısmen de Kızıl Ordu birliklerine ve Kuzey Kafkasya Savunma Konseyi birliklerine teslim olmaları sırasında Karadeniz yöresine çekilerek subayları ve askerlerinden bir kısmıyla birlikte Abhazya yöresine geçmeyi başardı. Daha sonra bin kadar Çerkesle birlikte Kuban’a dönerek Karaçay-Abaza-Adıge yörelerinde Ağustos-Aralık 1920 arasında altı ay kadar süren milli ayaklanmaya önderlik etti. Ayaklanmaların Kızıl Ordu birlikleri tarafından bastırılmasından sonra, bazı arkadaşlarıyla birlikte zorlukla Abhazya yöresine geçti. Gürcistan Cumhuriyeti’nin de Kızıl Ordu’nun saldırısına uğrayarak Sovyetleştirilmesi üzerine Türkiye’ye iltica ederek bir süre Samsun’da yaşadı. Bu sırada Yunan işgaline karşı savaş vermekte olan BMM Hükümeti’nin ordusunda görev alma isteği, Dışişleri Bakanı Bekir Sami Kundukh’un da aracılık etmesine karşın Genelkurmay tarafından “Türkçe bilmemesi ve rütbesinin yüksek oluşu” nedeniyle kabul edilmedi. Bunun üzerine Vrangel donanmasıyla Fransa’ya giderek Paris’te yerleşti.

İki dünya savaşı arasında yaşadığı Paris’te, Sovyet Rusya karşıtı ve bağımsız Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’ni yeniden oluşturmak gayesiyle Promethe Birliği'ne dahil olarak mücadele veren “Kafkasya Dağlıları Halk Partisi”nin kurucu ve yöneticileri arasında bulundu. Kafkasötesi Cumhuriyetleri (Gürcistan, Azerbaycan, Ermenistan) temsilcileriyle ortaklaşa oluşturulan “Kafkasya İstiklal Komitesi” içinde aktif yer aldı. İkinci Dünya Savaşı yıllarında Berlin’de, içinde eski Kafkasya siyasi göçmenleri ile Almanlara esir düşen yada iltica eden Kafkasyalıların birlikte yer aldıkları “Kuzey Kafkasya Milli Komitesi”nin ve Kuzey Kafkasya Lejyonu’nun önde gelen kişilerindendi. Kafkasyalılardan oluşan bir kurulun başında olarak Kafkasya’nın Alman işgali altına girmiş bölgelerinde de bulundu ve köyüne kadar gitti.

Savaş sona erdiğinde çeşitli ülkelerden gelerek bir araya toplanan, Kuzey İtalya ve Avusturya’ya kadar çekilen on bin kadar Kuzey Kafkasyalı mültecinin arasında bulunuyor ve onların temsilciliğine seçilmiş bulunuyordu. Mayıs 1945’te, bu Kafkasyalılar ile aynı bölgede yerleşmiş bulunan Kazaklar, Yalta Anlaşmasının gizli bir hükmü uyarınca, İngiliz-Amerikan Komutanlığı tarafından aldatılmak suretiyle zorla Kızıl Ordu Komutanlığı'na teslim edildiler. Bu olaya direnen sığınmacıların büyük bir kısmı, tarihe "Drau Faciası" olarak geçen hadisede kendi canlarına kıyarak teslim olmama yolunu seçti. “Sovyet insanı” olmayı kabul etmeyen Sultan Kılıç Girey, kendisinin Fransız vatandaşı olması dolayısıyla SSCB'ye iade edilmeyeceği, ancak emrindeki askerlerin Sovyet makamlarına verilmesinin zorunlu olduğu açıklamasına sert tepki göstererek “Benim adamlarım cesur askerlerdir. Hür bir Kafkasya için canlarını vermeye hazırdırlar. Benim ecdadım, şeref ve namus uğrunda Rus boyunduruğuna karşı savaşırken şehit oldular. Bu arkadaşlarım ise gece gündüz benimle aynı mefkûre için dövüştüler. Onların kanı benim kanımdır. Savaştığımız anlar o şerefi paylaştık. Şimdi de aynı akıbeti onlarla paylaşacağım. Milletime ihanet edip, onlar Sovyet NKVD’sinin ölüm mangaları tarafından idam edilirken, ben burada bir korkak gibi yaşayamam. Bir gün gelecek, sizler de anlayacaksınız ki, Sovyetler sizin hakiki dostlarınız değillerdir. Belki o gün iş işten geçmiş olacak. Bu aldığınız kararlarla en az Sovyetler kadar sizler de suçlusunuz. Bolşevizm’e karşı muzaffer günlerde, adamlarımla hep bir arada idik. Şimdi onlar ölüme giderken, onları asla yalnız bırakamam. Başlarında yine ben Kızıl cellâtlara doğru yürüyeceğiz. Bu şerefi kimseye bağışlayamam” cevabını verdi ve İngiliz ve Amerikalı subayların şaşkın bakışları arasında, kendi isteğiyle Kızıl Ordu Komutanlığı'na giderek amansız düşmanlarına teslim oldu (Mayıs 1945).

Alman hükümetiyle işbirliği yapan Rus General Vlasov ve bazı Kazak generalleri ile birlikte “Sovyet Yüksek Askeri Mahkemesi”nde “yargılanarak” ölüm cezasına çarptırıldı ve asılmak suretiyle Moskova’da idam edildi (1947).

[değiştir] Referanslar

• Sefer E. Berzeg - “General Sultan Kılıç Girey (1917-1921 Yıllarında Kuzey Kafkasya-Bolşevik Rusya Mücadelesinden Sahneler)", Birleşik Kafkasya, İstanbul, 1964-67, No:2,3,5,6,8-9,10-11-12.
• Ahmet Hazer Hızal - Kuzey Kafkasya Hürriyet ve İstiklal Davası, Orkun Yay., Ankara, 1961, s:117-122.
• Murat Becanov - "General Sultan Girey Kılıç", Sovyetskaya Kuban, Krasnodar, 1999.
• Sovyetskaya derevnya glazami VÇK-OGPU 1918-1922, Dokumentı i materialı, Moskova, Rosspen, 1998, C:I, s:805-806.